หัวข้อการถ่ายภาพ


 

 "โรงงานหลวงฯ เพื่อปวงชน" 

           ไกด์สยาม มั่นใจได้ว่า ผู้อ่านทุกท่าน น่าจะคุ้นเคยกับสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพจากร้าน "ดอยคำ" เป็นอย่างดี สินค้าจากร้านนี้จะเน้นสินค้าคุณภาพที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ และหากได้เห็นสินค้าภายใต้แบรนด์ชื่อ ดอยคำ แล้ว ท่านสามารถเชื่อถือได้ถึงคุณภาพการผลิตสินค้าจากมูลนิธิโครงการหลวง ที่ซ่อนความภาคภูมิใจของชาวไร่ที่คอยป้อนวัตถุดิบให้กับ "โรงงานหลวงฯ" ซึ่งมีหน้าที่หลักในการจัดให้มีตลาดรับซื้อผลผลิตทางการเกษตร เนื่องจากอยู๋ในพื้นที่ห่างไกล และยังนำเอาผลิตผลไปเป็นผลิตในระบบอุตสาหกรรมอีกด้วย

           ไกด์สยามวันนี้ ผู้เขียนจะนำเที่ยวและถ่ายภาพบรรยากาศรอบบริเวณ โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปแห่งที่ 3 อ.เต่างอย จ.สกลนคร ซึ่งผู้เขียนในฐานะโปรดิวเซอร์ (ผู้ดูแลการผลิตภาพยนตร์) ของภาพยนตร์สั้น เรื่อง "โรงงานหลวงฯ เพื่อปวงชน" ที่มหาวิทยาลัยสยามได้ร่วมกับสำนักผู้แทนพิเศษ สำนักทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์สร้างขึ้น จึงได้มีโอกาสเข้าไปคลุกคลีกับชาวบ้านในพื้นที่รอบโรงงานหลวงฯ​แห่งที่ 3 ที่ยังคงบรรยากาศเมืองเกษตรกรรมที่มีผลิตผลหลักคือ "มะเขือเทศ" ผลิตป้อนให้กับ โรงงานหลวงฯโรงงานหลวงฯ แห่งที่ 3 ห่างจากตัวเมือง จ.สกลนครโดยทางรถยนต์ประมาณ 40 นาที อยู่ในบริเวณเทือกเขาภูพาน เป็นพื้นที่ที่ได้รับการพัฒนาตามแนวพระราชดำริของพระบามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ ปี 2523 พื้นที่โดยรอบยังคงสภาพความเป็นอยู๋ในแบบเกษตรกรรมอย่างแท้จริง ทำให้ผู้เขียนได้มีโอกาสบันทึกภาพสวยๆ ของชนบทไทยได้อย่างสมบูรณ์แบบ
           โรงงงานหลวงฯ แห่งนี้ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕ ถือเป็นโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปแห่งที่ ๓ เริ่มทำการผลิตน้ำมะเขือเทศเข้มข้นเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดแรกของโรงงาน และต่อมามีการส่งเสริมให้ปลูกข้าวโพดฝักอ่อน และแปรรูปสินค้าเพื่อจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศ ส่วนในงานพัฒนาชุมชนที่ดำเนินการควบคู่ไปนั้น ได้มีการสร้างศูนย์โภชนาการเด็ก เพื่อลดสภาพการขาดสารอาหารในเด็ก การสร้างสถานีอนามัย การจัดทำธนาคารข้าว การซ่อมและการสร้างวัด การขุดบ่อน้ำบาดาลและการจัดหาถังเก็บน้ำฝน และงานสุขาภิบาลชุมชน ทางด้านการพัฒนาอาชีพนั้น ส่งเสริมให้มีการปลูกมะเขือเทศ ข้าวโพดฝักอ่อน ไผ่ตง และมะละกอ โดยโรงงานหลวงฯ ที่ ๓ (เต่างอย) ได้รับซื้อผลิตผลส่วนใหญ่จากเกษตรกรในพื้นที่กิ่งอำเภอเต่างอย กิ่งอำเภอโคกศรีสุพรรณ อำเภอกุดบาก และอำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร และขยายตลาดการรับซื้อไปถึงจังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดหนองคาย
           บรรยากาศโดยรอบของโรงงานหลวงฯ​ นั้น ชาวบ้านยังคงมีชีวิตความเป็นอยู่แบบชาวชนบทอีสาน ซึ่งมีภาพรวมใหญ่ๆ อยู่หลายเรื่องราว ทั้งบรรยากาศของตลาดท้องถิ่นยามเช้า บรรยากาศการออกทำไร่มะเขือเทศ และภาพบรรยากาศการเลี้ยงปศุสัตว์ทั้งวัวและควาย ทำให้เหมาะกับการบันทึกแบบเล่าเรื่องราวภาพนิ่งในเชิงสารคดี (Feature Photography) ซึ่งแนวคิดสำคัญของการเก็บภาพในแบบ Feature Photography นั้น จะต้องเน้นถึง Action ที่เกิดขึ้นของผู้คน นั่นคือ การกระทำที่สามารถบอกเล่าเรื่องราวไปพร้อมกับการสนับสนุนจากบรรยากาศของฉากหลังที่สามารถบ่งบอกถึงภาพรวมของคำว่า "ชนบทอีสาน" ได้อย่างชัดเจน
           การถ่ายภาพเชิงสารคดี (Feature Photography) ช่างภาพควรจะต้องมองชาวบ้านท้องถิ่นเป็นตัวละครที่สร้างการกระทำ (Action) ต่างๆ เนื่องจากเป็นการถ่ายภาพที่เน้นการ "บอกเล่า"​เรื่องราว จึงต้องมี "วัตถุ" หรือ "บุุคคล" เพื่อใช้ในการเล่าเรื่อง โดยวัตถุหรือบุุคคลเหล่านั้น จะต้องอยู๋ในสภาพแวดล้อมที่สามารถสร้างสรรค์ "เรื่องราว"​ที่บ่งบอกถึงอารมณ์ของ "ตัวละคร" ได้ชัดเจนมากขึ้นเช่นกัน 
           การเล่าเรื่องในแบบสารคดี จึงอาจไม่ได้เล่าเรื่องด้วยภาพเพียงภาพเดียว แต่สามารถใช้ภาพหลายๆ ภาพ เพื่อบอกถึงรายละเอียดเล็กๆ ในสถานการณ์นั้นๆ ได้ การใช้ภาพในการเล่าเรื่องในแบบ Feature จึงเล่าจากภาพในมุมกว้างเพื่อให้ผู้ชมหรือผู้อ่าน ได้เห็นภาพรวม และค่อยๆ ใช้ภาพในมุมแคบเพิ่มเติมเจาะเน้นเนื้อหา เช่น ในกรณีการเล่าเรื่องเกี่ยวกับ อ.เต่างอย ในครั้งนี้ ผู้เขียนจึงลำดับภาพเริ่มจากทิวทัศน์รอบอาณาบริเวณ ภาพควายในระยะห่างให้เห็นในมุมกว้าง ภาพควายในมุมที่ใกล้ขึ้น และจบด้วยภาพกาต้มน้ำในไร่มะเขือเทศ (ภาพที่ 1-4)
           หลักสำคัญในการเล่าเรื่องด้วยการถ่ายภาพเชิงสารคดี คือ ผู้ถ่ายจะต้องบอกเล่าและสื่อสารความหมายด้วยภาพให้กับผู้ชมให้ได้เห็นความรู้สึกที่ต้องการถ่ายทอด เช่น เหงา สงบ สดชื่น เป็นธรรมชาติ โดยจะมีกรอบในการสื่อความหมายในแต่ละชุดภาพ เช่นในภาพชุดนี้ต้องการให้เห็นความเป็นชนบที่ด้วยบรรยากาศท้องทุ่งและไร่มะเขือเทศ พร้อมกับภาพรอยยิ้มของชาวบ้านใน อ.เต่างอย ที่ดูใสซื่อบริสุทธิ์เป็นธรรมชาติ สอดคล้องกับบรรยากาศท้องถิ่นอีสานที่ปราศจากมลภาวะทั้งทางร่างกายและจิตใจนั่นเอง
           ทริปการทำงานผลิตภาพยนตร์ พร้อมเที่ยวชมอาณาบริเวณรอบโรงงานหลวงฯ ในครั้งนี้ ผู้เขียนจึงได้เห็นบรรยากาศชนบท ที่ยังคงมนต์เสน่ห์วิถีชีวิตของชนบทไทยที่แท้จริง โดยขอแนะนำให้ท่านไปเยี่ยมชมในช่วงฤดูหนาวต้นปี ซึ่งเป็นช่วงที่มะเขือเทศจะสุกเปล่งปลั่งสมบูรณ์ตลอดทั่วทั้งไร่ ในพื้นที่บนขุนเขาทั้งหมด ซึ่งจะเป็นภาพประทับใจที่ควรคู่แก่การเก็บรักษาไว้ให้คงอยู่
 

Tips & Technics

           เทคนิคพิเศษสำหรับการถ่ายภาพในวันนี้ ผู้เขียนจะขอพูดถึง "เทคนิคการต่อภาพ" ในระบบดิจิทัล ซึ่งเป็นพัฒนาการของภาพถ่ายยุคใหม่ ที่ใช้การตัดต่อด้วยโปรแกรมตกแต่งภาพในคอมพิวเตอร์ และด้วยพื้นที่ในการอธิบายที่จำกัดจึงจะขอกล่าวถึง concept หรือ แนวคิดในการต่อภาพพร้อมยกตัวอย่างผลงานให้เห็นประกอบการอธิบายเพียงเท่านั้น เพราะขั้นตอนในการสร้างสรรค์จะต้องใช้ทักษะทางคอมพิวเตอร์ในการขั้นสูงต่อไป

  • แนวคิดในการต่อภาพ  ในแบบแรก เรียกว่า "เทคนิคการต่อภาพในแบบพาโนรามา" (Panorama Photography เกิดจากการที่ภาพวัตถุที่เราต้องการบอกเล่ามีขนาดใหญ่เกินกว่าที่เลนส์จะเก็บภาพได้หมด หรือในบางกรณี ภาพดังกล่าวอยู๋ในมุมที่กว้างมาก ผู้ถ่ายภาพมีพื้นที่ในการเก็บภาพที่จำกัด เช่น หลังชนฝาหรือกำแพง ไม่สามารถถอยหลังได้อีก จึงจำเป็นต้องเก็บภาพด้วยการแพนกล้องเก็บภาพวัตถุ ในแนวระนาบหลายๆ ภาพ เพื่อนำภาพมาต่อกันให้กลายเป็นภาพมุมกว้างซึ่งในตัวอย่างเป็นภาพอาคารสำนักงานโรงงานหลวงแห่งที่ 3 จำนวน 2 หลัง หลักสำคัญ คือ การเก็บภาพด้วยเลนส์ Normal เพื่อให้มุมมองเกิดความบิดเบี้ยวผิดเพี้ยนให้น้อยที่สุด (จะให้ผลของการบิดเบี้ยวน้อยมากขึ้นเมื่อถ่ายแต่ละภาพด้วยแนวตั้ง) และนำภาพมาต่อกันด้วยโปรแกรมตกแต่งภาพ
  • แนวคิดในการต่อภาพในแบบที่สอง จะไม่ใช่กันต่อภาพในแบบแนวระนาบเพื่อให้ได้ภาพมุมกว้าง แต่จะเป็นการต่อภาพเป็นชั้นๆ ด้วย Layer ซึ่งในยุคฟิล์มคือการทำภาพซ้อนนั่นเอง แต่ในยุคดิจิทัล เราสามารถทำภาพซ้อนหลายๆ ชั้นได้โดยง่าย โดยในภาพตัวอย่าง ผู้เขียนตั้งกล้องยึดไว้กับขาตั้งกล้อง ใช้เลนส์มุมกว้างเพื่อให้ระยะชัดมีมาก ทำให้ชัดตั้งแต่ด้านหน้าจนถึงฉากด้านหลัง หลังจากเซ็ทกล้องเรียบร้อยแล้ว ก็ให้นางแบบเข้ามาในฉาก แล้วถ่ายภาพทีละครั้ง โดยไม่ให้นางแบบทับกันเองในแต่ละภาพ ด้วยข้อดีของการชมภาพหลังจากถ่ายได้ทันทีของระบบดิจิทัล เราจึงพอกะประมาณได้ว่า นางแบบในแต่ละรูปจะไม่ทับกันนั่นเองหลังจากนั้น ก็นำภาพมาซ้อนกันในโปรแกรม Photoshop ซึ่งมีการทำงานเป็นชั้นๆ (Layer) เราจึงเลือกใช้บางส่วนของภาพได้ โดยวางตำแหน่งให้สอดคล้องกับ Layer อื่นๆ 
 
   
                  ภาพที่ 1 หมอกยามเช้าข้างๆ โรงงานหลวงฯ                             ภาพที่ 2 แอบถ่ายควายกินหญ้า
 
   
                                ภาพที่ 3 ควายยิ้ม                                        ภาพที่ 4 วิถีชาวไร่ เตรียม ต้มน้ำ ต้มกาแฟ ในยามเช้า
 
                                   
                               ภาพที่ 5 นักแสดงในภาพยนตร์                                   ภาพที่ 6 ฝูงวัวเยื้องย่างหน้าโรงงานหลวง
                                "โรงงานหลวงฯ​เพื่อปวงชน"
                          จำลองภาพครอบครัวชาวไร่มะเขือเทศ
 
   
              ภาพที่ 7 เหล่านักเรียนเดินทางกลับบ้านด้วยแรงปั่น                            ภาพที่ 8 รอยยิ้มใสๆ ของเด็กชนบท
 
   
         ภาพที่ 9 ทีมงานถ่ายทำภาพยนตร์ "โรงงานหลวงฯ​เพื่อปวงชน"                      ภาพที่ 10 ยิ้มจริงใจของชาวสกลนคร
 
   
                     ภาพที่ 11 น้ำมะเขือเทศกระป๋อง ตรา "ดอยคำ"                               ภาพที่ 12 ผลิตภัณฑ์ข้าวกล้อง ตรา "ดอยคำ"
                                    ผลิตผลจากโรงงานหลวงฯ
 
                          
             ภาพที่ 13 มะเขือเทศ เตรียมพร้อมส่งเข้าโรงงานหลวงฯ                                         ภาพที่ 14 ไร่มะเขือเทศ
 
   
    ภาพที่ 15 ภาพสำนักงานโรงงานหลวงฯ แห่งที่ 3 ในแบบพาโนรามา                 ภาพที่ 16 เทคนิคการทำภาพซ้อน 5 ภาพ
 
ขอบคุณบทความดีๆจาก " ไกด์สยาม อ.เวทิต ทองจันทร์ ( หัวหน้าภาควิชาสื่อดิจิทัล มหาวิทยาลัยสยาม ) "
2013-05-03